Konfuzja czyli spór o CIT przy likwidacji

Jako Doradcy Podatkowi Warszawa sprawujemy stały monitoring orzecznictwa sądów administracyjnych w sprawach podatkowych. Zwrócił naszą uwagę wyrok niedawno wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd zajął korzystne dla podatników stanowisko w kwestii opodatkowania przy likwidacji spółki kapitałowej. Konkretnie WSA w Warszawie stwierdził, że nie powstaje przychód, gdy w wyniku likwidacji udziałowiec przejmuje majątek spółki, przez co wygasa jego własna wierzytelność.

Sprawa, którą zajął się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (wyrok z 26 czerwca 2020r. sygn. akt. III SA/Wa 939/19), zawisła na skutek skargi na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Dyrektor uznał, że w przypadku przejęcia przez wspólnika składników majątku likwidowanej spółki na pokrycie jego własnej wierzytelności, po stronie wspólnika powstaje przychód.

Dyrektor KIS wskazał konkretny przepis ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, mianowicie art. 14a, według którego przychód należy rozpoznać, jeżeli świadczenie pieniężne (np. z tytułu pożyczki) reguluje się poprzez świadczenie niepieniężne (np. poprzez wydanie akcji, udziałów czy innych składników majątkowych). Jako Doradcy Podatkowi Warszawa znamy problem, bo w praktyce likwidacji spółek jest często spotykany.

Sytuacja jak wyżej opisana, a więc gdy na skutek jakieś czynności prawnej dłużnik jednocześnie staje się wierzycielem to inaczej konfuzja. Zjawisko jest dość dobrze opisane w prawie cywilnym. Ale na gruncie prawa podatkowego konfuzja nie została zbadana wystarczająco dobrze, a stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego nie jest jednoznaczne. Nie dziwi zatem profiskalne podejście Dyrektora KIS, który uznał, że należy rozpoznać przychód z zysków kapitałowych jeżeli w wyniku likwidacji spółki wierzyciel zarazem staje się dłużnikiem.

Jednak podejście profiskalne jest nieprawidłowe. W podatku dochodowym, jak zresztą sama nazwa wskazuje, opodatkowaniu podlega dochód (czasem przychód), rozumiany jako realne przysporzenie majątkowe. Tymczasem przy konfuzji nic takiego nie występuje. Nie ma tu przysporzenia majątkowego. Po stronie podatnika wartość aktywów w żaden sposób nie zwiększa się. Na skutek przejęcia majątku likwidowanej spółki po stronie wspólnika dochodzi do umorzenia długu względem samego siebie, bo dłużniku i wierzyciel to jedna osoba. W tej sytuacji dochód (przychód) nie może powstać, jak trafnie wskazał WSA.

Niemniej jako Doradcy Podatkowi Warszawa zwracamy uwagę, że komentowany tu wyrok sądu wojewódzkiego nie czyni jeszcze jakieś generalnej reguły. Po pierwsze, wyrok zapadł w indywidualnej sprawie. Na dodatek jest to sprawa z indywidualnej interpretacji podatkowej, gdzie nie bada się stanu faktycznego (to się może zdarzyć dopiero później, np. przy kontroli podatkowej). Po drugie, nie można wykluczyć, że konfuzja w niektórych przypadkach może być wykorzystana w charakterze instrumentu agresywnej optymalizacji podatkowej, która ochronie prawa nie podlega. Po trzecie, wyrok WSA w Warszawie nie jest prawomocny, a orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w podobnych sprawach nie jest jednolite.

K18 Doradcy Podatkowi Warszawa, 04.06.2020.